ارتفاع درخت به بكر فروخت . بعد از مدتى همان درخت از بيخ و بن افتاده ، ناپديد شد و مقدار سايه و ارتفاع درخت و بعد مسقط مرغ از درخت ، سواى از مسافت طيران مرغ كه پنج ذرع بود ، مجهول الحدود و همين مشخص است كه مقادير مجهول هريك صحيح الازراع و بىكسر بوده‌اند ، چون شوق وقوف بر حصهء هريك از خريداران گريبانگير دل مىباشد ، لهذا كشف اين مجهول را بدون قواعد و ضابطهء حسابى از جبر و مقابله و عمل به « خطاين » و عمل بالعكس و اربعهء متناسبه از آنان‌كه كوى هنر وى را در ميدان علوم رياضى ربوده‌اند . متمنى است . بهايى رحمهم اللّه گفته : مسافت طيران مرغ كه پنج ذرع است وتر قائمه و به شكل العروس مربع وتر مساوى مربعين ضلعين قائمه است . بيست و پنج را كه مربع وتر است به دو مربع كه يكى چهار اندر چهار و يكى سه اندر سه باشد ، منقسم كرده ، با مربعين ضلعين قائمه كه آن هم بيست و پنج است ، مساوى است . پس معلوم شد از ضلعين كه يكى فاصلهء نشيمن مرغ و بيخ درخت است ، سه ذرع و يكى ديگر كه درخت است هم به اعتبار اين قياس و هم به اعتبار اين‌كه در آن عرض ميل كلّى را كه « كد » باشد از باقى تمام عرض كه شصت و نه است وضع كنى « مه » چهل و پنج باقى مىماند ، چهار ذرع است چه در محلّ خود ثابت شده كه سايهء ارتفاع چهل و پنج لابد بايد مساوى شاخص باشد . در اين حصّهء « زيد » سه ذرع و حصّهء « بكر » چهار ذرع و حصّهء « عمرو » يك ذرع است و اين منظور ماست . پوشيده نيست كه در احتساب سايهء ارتفاع به چهل و پنج ذرع براى شاخص اندك مسامحه‌اى به كار رفته است كه بدان در حاشيهء خويش بر « رسالهء اسطرلاب » اشاره كرده‌ام . امّا اين تفاوت بسيار اندك است و محسوس نيست و براى پاسخ به سؤال ، ما را كافى است . 975 - قرآن مجيد در كتاب « كافى » به روش حسن از حضرت أبا عبد اللّه عليه السّلام روايت شده است كه فرمود : قرآن ، پيمان خداوند بر مخلوق اوست . ازاين‌رو بر مسلمان شايسته است تا بر پيمان خويش بنگرد و هر روزى از آن پنجاه آيه خواند . * * * نيز از امام زين العابدين عليه السّلام روايت شده است كه فرمود : آيه‌هاى قرآن ، گنجينه‌هايى است و هربار كه گنجينه‌اى از آن باز كنى ، شايسته است بدان بنگرى . « 1 »

--> ( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 609 .